Giardioza u kota to choroba pasożytnicza przewodu pokarmowego wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Giardia. Zakażenie może przebiegać bezobjawowo, jednak u części kotów powoduje przede wszystkim nawracającą lub przewlekłą biegunkę, niekiedy z domieszką śluzu, oraz utratę masy ciała. Na zachorowanie szczególnie narażone są kocięta, koty z obniżoną odpornością i zwierzęta przebywające w większych skupiskach. Sprawdź, jak dochodzi do zakażenia, po czym rozpoznać giardiozę u kota oraz jak wyglądają jej diagnostyka, leczenie i profilaktyka.
Giardioza u kota – czym jest i co ją wywołuje?
Giardioza u kota to choroba pasożytnicza przewodu pokarmowego wywoływana przez pierwotniaka Giardia duodenalis, określanego również jako Giardia intestinalis lub Giardia lamblia. U kotów najczęściej występuje podtyp, nazywany także Giardia cati.
Giardioza to choroba, która dotyka przede wszystkim młode koty do pierwszego roku życia, zwłaszcza te o osłabionym układzie immunologicznym. Zakażenia występują częściej w środowiskach, gdzie żyje wiele kotów, np. w schroniskach. Silna biegunka u zarażonych kotów może prowadzić do utraty masy ciała oraz zaburzeń wodno-elektrolitowych, co stanowi potencjalne zagrożenie dla życia młodych osobników.
Giardioza może mieć charakter zoonotyczny, co oznacza, że ludzie o obniżonej odporności mieszkający z kotem nosicielem są narażeni na zakażenie. Dlatego profilaktycznie warto regularnie badać swoje koty na obecność pasożytów.
Giardia u kota – jakim pasożytem jest?
Giardia duodenalis, określana w literaturze również jako Giardia lamblia lub Giardia intestinalis – wszystkie te nazwy są poprawne – jest pasożytniczym pierwotniakiem powszechnie występującym na całym świecie zarówno u ludzi, jak i u zwierząt.
Charakterystyczną cechą budowy tego pierwotniaka są wici widoczne pod mikroskopem. Giardia duodenalis została sklasyfikowana w ośmiu podtypach molekularnych, oznaczonych literami od A do H. U kotów najczęściej występuje podtyp F, określany również jako Giardia cati. Badania wykazały jednak, że u kotów mogą występować także podtypy A i B, spotykane również u ludzi.
Giardia ma stosunkowo prosty cykl życiowy. Po przedostaniu się do organizmu kota trafia do przewodu pokarmowego i osiedla się w jelicie cienkim. W aktywnym stadium, nazywanym trofozoitem, przyczepia się do ściany jelita. Trofozoity dzielą się, tworząc kolejne pierwotniaki. Część z nich przemieszcza się do dalszych odcinków jelita cienkiego i przekształca w cysty, które następnie są wydalane wraz z kałem do środowiska.
Jak dochodzi do zakażenia Giardią u kota?
Cysty Giardii jako źródło zakażenia
Cykl życiowy Giardia duodenalis polega na bezpłciowym namnażaniu trofozoitów oraz wytwarzaniu cyst. Trofozoity nie przeżywają długo poza organizmem żywiciela, dlatego zakażenie nimi jest mało prawdopodobne. Inaczej jest w przypadku cyst, które stanowią formę inwazyjną pasożyta. Do zakażenia może wystarczyć połknięcie niewielkiej liczby cyst.
W odpowiednich warunkach temperatury i wilgotności cysty mogą przetrwać w środowisku nawet przez kilka miesięcy. Z tego powodu Giardia łatwo rozprzestrzenia się zwłaszcza w miejscach, w których przebywa wiele kotów.
W jaki sposób kot zaraża się Giardią?
Według informacji dostępnych w literaturze weterynaryjnej częstość występowania Giardii w populacji kotów wynosi od 1 do 20%. Wyniki różnią się jednak w zależności od badanej grupy zwierząt oraz zastosowanej metody diagnostycznej. Przykładowo w jednym z badań przeprowadzonych w Niemczech obecność pasożyta wykryto u 17% badanych kotów.
Do zakażenia dochodzi po połknięciu cyst znajdujących się w zanieczyszczonej wodzie lub pokarmie. Pasożyt może przenosić się również przez kontakt z zakażonym kałem, na przykład podczas wylizywania sierści, do której przyczepiły się cysty.
Co dzieje się po zakażeniu?
Po połknięciu cyst, pod wpływem soków żołądkowych oraz enzymów trzustkowych, uwalniają się z nich ekscyzoity. Następnie dzielą się one i przekształcają w trofozoity. Dzięki zdolności ruchu trofozoity przemieszczają się w kierunku nabłonka jelita i przyczepiają do kosmków jelitowych.
Okres rozwoju pasożyta trwa od 4 do 16 dni, natomiast zakażenie może utrzymywać się od kilku tygodni do kilku miesięcy. Według części specjalistów koty, które przeszły infekcję, mogą uzyskać częściową odporność, przez co kolejne zakażenia przebiegają bezobjawowo.
Giardioza u kota – jakie objawy wykazuje kot z giardiozą?
Typowym objawem lambliozy (giardiozy), który zwykle występuje u młodych kotów lub dorosłych osobników z upośledzoną odpornością, jest biegunka z jelita cienkiego z wydalaniem półpłynnego, a nawet płynnego kału. Niekiedy może dojść do biegunki z jelita grubego, w której kał zawiera śluz i/lub krew.
Biegunka może utrzymywać się u zarażonego kota przez tygodnie, prowadząc do utraty masy ciała oraz zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej.
Chociaż w większości przypadków koty chorują bezobjawowo, u niektórych osobników, poza biegunką, mogą wystąpić także inne objawy:
- Brak apetytu
- Senność
- Letarg
- Gorączka
- Wymioty
Rozpoznanie: jak potwierdzić giardiozę u kota?
Opracowano kilka metod diagnostycznych umożliwiających rozpoznanie inwazji G. duodenalis u kotów.
Badanie mokre pozwala na identyfikację trofozoitów w rozmazie kału. W tym celu niewielką ilość pobranego kału należy zmieszać z kroplą roztworu fizjologicznego i przykryć preparat szkiełkiem nakrywkowym. Obserwacja pod mikroskopem w powiększeniu od x100 do x400 umożliwia identyfikację pasożyta, jednak czułość tej metody jest niska.
Czułość badania można zwiększyć, stosując flotację z siarczanem cynku, opartą na próbkach pobranych w ciągu trzech kolejnych dni.
Dostępna jest także technika ELISA, wykrywająca antygeny w kale, jednak jej czułość nie przewyższa starannie przeprowadzonego badania przesiewowego kału.
W diagnostyce stosuje się również testy PCR, choć nie są one powszechnie używane. Ich zaletą jest jednak możliwość wykrycia konkretnego podtypu pasożyta występującego u zarażonego kota.
Niektórzy lekarze weterynarii wybierają bardziej pragmatyczne podejście – zamiast badań laboratoryjnych oceniają reakcję kota na leczenie. Takie postępowanie wiąże się jednak z ryzykiem niepotrzebnego podawania antybiotyków, co może prowadzić do zaburzeń flory bakteryjnej jelit.
Leczenie giardiozy u kota – jak pozbyć się giardii?
Jakie leki stosuje się na giardię u kota?
Procedura leczenia oraz wybór leków zawsze pozostają w gestii lekarza weterynarii.
Literatura specjalistyczna wskazuje, że w leczeniu giardiozy najczęściej stosuje się fenbendazol lub metronidazol. Należy jednak pamiętać, że metronidazol może powodować neurologiczne skutki uboczne, zwłaszcza u kociąt i młodych kotów. Z tego względu powinien być stosowany dopiero w przypadku, gdy giardioza okaże się oporna na leczenie fenbendazolem.
Zgodnie z wytycznymi ESCCAP, zalecanym leczeniem pierwszego rzutu jest fenbendazol w dawce 50 mg/kg raz na dobę przez 3–10 dni. Terapia trwająca trzy dni, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w ulotce preparatu, często okazuje się niewystarczająca. Jeśli konieczne jest dłuższe leczenie, należy pamiętać, że wykracza ono poza oficjalne wskazania.
Warto podkreślić, że w przypadku kotów bezobjawowych, u których giardiozę wykryto przypadkowo, leczenie nie jest zalecane.
Z drugiej strony, jeśli zarażony kot mieszka pod jednym dachem z innymi zwierzętami, leczeniem powinny zostać objęte wszystkie psy i koty w gospodarstwie domowym.
Jak zapobiegać zarażeniu lamblią wśród kotów?
W miejscach, gdzie przebywa wiele kotów, np. w schroniskach, regularne czyszczenie powierzchni przy użyciu chlorokrezolu lub czwartorzędowych związków amoniowych pomaga zapobiegać rozprzestrzenianiu się pierwotniaków.
Aby zmniejszyć ryzyko ponownej infekcji, warto myć okolice odbytu kota szamponem z chlorheksydyną przed oraz po leczeniu.
Profilaktyka powinna obejmować dbałość o higienę kota i jego otoczenia, w tym:
- Codzienne mycie misek na wodę i karmę
- Regularne pranie zabawek w temperaturze co najmniej 60℃
Niestety, w przypadku kotów wychodzących opiekun nie ma kontroli nad ich zachowaniem w terenie, dlatego w takich sytuacjach kluczowe jest regularne badanie kota na obecność pasożytów wewnętrznych.
Czy można zarazić się giardiozą od kota?
Szeroko zakrojone badania prowadzone w wielu krajach europejskich, w tym w Polsce, wykazały obecność podgrupy A u kotów. Mimo to przenoszenie pierwotniaków z kotów na ludzi wydaje się rzadkie – w Polsce nie odnotowano dotąd takiego przypadku. Głównym źródłem zakażenia nadal pozostają zanieczyszczone warzywa oraz woda.
Giardioza u kota – najczęściej zadawane pytania
Czy giardioza u kota może sama przejść?
Objawy mogą ustąpić, ale nie oznacza to całkowitego wyeliminowania pasożyta. Kot może nadal wydalać cysty Giardii i zarażać inne zwierzęta, dlatego powinien zostać zbadany przez lekarza weterynarii.
Po czym poznać, że kot ma giardię?
Najczęstszym objawem jest nawracająca lub przewlekła biegunka. Mogą pojawić się także utrata masy ciała, brak apetytu, osłabienie i wymioty. U części kotów zakażenie przebiega bezobjawowo.
Jak wygląda kał kota zakażonego giardią?
Kał może być półpłynny lub wodnisty, mieć nieprzyjemny zapach oraz zawierać śluz. Sam wygląd kału nie wystarcza jednak do rozpoznania giardiozy.
Jak kot domowy mógł zarazić się giardią?
Cysty pasożyta mogą zostać przyniesione do domu na butach, ubraniu lub przedmiotach. Źródłem zakażenia mogą być także inne zwierzęta, zanieczyszczona woda, karma albo wspólna kuweta.
Jakie leki stosuje się na giardiozę u kota?
W leczeniu najczęściej wykorzystuje się fenbendazol lub metronidazol. O wyborze preparatu, jego dawce i długości terapii zawsze decyduje lekarz weterynarii.
Ile trwa leczenie giardiozy u kota?
Czas terapii zależy od zastosowanego leku, stanu kota i odpowiedzi na leczenie. Niekiedy konieczne jest powtórzenie terapii oraz wykonanie kontrolnego badania kału.
Czy trzeba kąpać kota zakażonego giardią?
Lekarz weterynarii może zalecić umycie okolicy odbytu i zabrudzonej sierści, aby usunąć znajdujące się na niej cysty. Nie należy stosować przypadkowych środków dezynfekujących ani drażniących preparatów.
Czy giardioza u kota jest groźna?
Może być niebezpieczna szczególnie dla kociąt, kotów osłabionych i zwierząt z obniżoną odpornością. Długotrwała biegunka może prowadzić do odwodnienia, utraty masy ciała i zaburzeń elektrolitowych.
Czy człowiek może zarazić się giardią od kota?
Takie zakażenie jest możliwe, ale uznaje się je za rzadkie. Większą ostrożność powinny zachować dzieci, osoby starsze oraz osoby z obniżoną odpornością.
Podsumowanie – giardioza u kota
Giardioza u kota może przebiegać bezobjawowo lub powodować nawracającą biegunkę, utratę masy ciała i osłabienie. Na zakażenie szczególnie narażone są kocięta, koty z obniżoną odpornością oraz zwierzęta przebywające w większych skupiskach. Rozpoznanie choroby wymaga przeprowadzenia odpowiednich badań kału, a sposób leczenia zawsze powinien ustalić lekarz weterynarii. Równie ważne jest dokładne sprzątanie kuwety, pranie kocich akcesoriów i dbanie o higienę otoczenia, ponieważ ogranicza to ryzyko ponownego zakażenia. Jeśli u kota pojawi się długotrwała lub nawracająca biegunka, nie należy zwlekać z konsultacją weterynaryjną.
Bibliografia
ESCCAP, Zarażenie Giardia u psów i kotów, https://www.esccap.org/uploads/docs/ffdj6q3p_GIARDIA_Polish_05_2020.pdf
ESCCAP, Zwalczanie pierwotniaków jelitowych u psów i kotów, przewodnik ESCCAP,
Giardioza. Wytyczne Europejskiej Rady Ekspertów ds. Chorób Kotów (Advisory Board on Cat Diseases – ABCD), https://magwet.pl/wpd/36435,giardioza-wytyczne-europejskiej-rady-ekspertow-ds-chorob-kotow-advisory-board-on-cat-diseases?srsltid=AfmBOopW2V0wEJmE3h78J7uOCGjvJyQOj-wrcxrvxSLCERRpoB-DEamo
Sprawdź także:
