Glistnica to pasożytnicza choroba wywoływana przez robaka jelitowego, który w ciele kota może osiągnąć nawet 10 cm długości. Choroba ta zagraża także ludziom.
Glista kocia
Glistnica, czyli toksokaroza, to choroba pasożytnicza występująca u kotów, wywoływana przez robaka jelitowego, który w organizmie kota może osiągnąć długość od 6 do 10 cm. Zarówno samce, jak i większe samice mają dwa szerokie, strzałkowate boczne skrzydełka szyjne, a ich gardziel zakończona jest tzw. żołądeczkiem.
Glisty osiągają dojrzałość płciową w jelitach, gdzie produkują jaja wydalane następnie z odchodami do środowiska zewnętrznego. To właśnie one stanowią zagrożenie dla ludzi, którzy mogą przypadkowo spożyć inwazyjne jaja pasożyta.
Jak rozwija się glista kocia
Toxocara cati to pasożyt powszechnie bytujący w populacji kotów na całym świecie. Najczęstszą drogą zakażenia kotów jest spożycie zarażonego żywiciela pośredniego, takiego jak gryzonie, ptaki lub bezkręgowce.
Glisty, które osiągnęły dojrzałość w jelitach kota, produkują w ciągu doby tysiące jaj, które wraz z kałem trafiają do środowiska.
Według niektórych źródeł larwy osiągają postać inwazyjną po osiągnięciu II stadium, według innych dopiero w stadium III. Wylinka larwy w jaju zachodzi w określonych warunkach – temperatura musi wynosić od 8 do 35°C, a wilgotność najlepiej między 80 a 100%. W takich warunkach rozwój do stadium inwazyjnego trwa około miesiąca. Jaja mogą jednak przetrwać w środowisku nawet przez dwa lata, jeśli warunki pozostają sprzyjające.
Jak dochodzi do zarażenia kota glistą?
U kotów, które wcześniej nie miały kontaktu z pasożytem – najczęściej u kociąt bez wykształconej odporności – zakażenie następuje przez połknięcie inwazyjnych larw. Po przedostaniu się do organizmu, larwy przechodzą przez ścianę jelita do naczyń krwionośnych, a następnie wraz z krwią wędrują przez wątrobę i serce aż do płuc. Tam przemieszczają się przez drobne naczynia płucne do pęcherzyków płucnych. Następnie kocięta odkrztuszają larwy przez oskrzela i tchawicę, po czym ponownie je połykają. Larwy trafiają do żołądka, a następnie do jelita cienkiego, gdzie dojrzewają i osiągają dojrzałość płciową w ciągu około 56 dni.
U kotów, które wcześniej miały kontakt z pasożytem i nabyły odporność, sytuacja przebiega nieco inaczej. Większość larw nie dociera do jelit, lecz zatrzymuje się w różnych tkankach organizmu. Po przedostaniu się do układu krwionośnego larwy podróżują przez wątrobę, serce i płuca, ale zamiast wrócić do jelit, osiadają głównie w tkance mięśniowej lub w ścianie żołądka. W tym stanie pozostają uśpione i nie przechodzą dalszego rozwoju. Jednak pod wpływem hormonów, np. w czasie ciąży i laktacji, mogą przemieszczać się do gruczołów mlekowych, co prowadzi do zakażenia kociąt poprzez mleko matki.
Jakie koty są szczególnie narażone?
Mimo że glistnica może dotknąć każdego kota, niezależnie od wieku i rasy, najczęściej diagnozuje się ją u kociąt. Młode koty zarażają się Toxocara cati drogą laktogenną – larwy, pobudzone przez hormony matki, wędrują do gruczołów mlekowych i wraz z mlekiem przedostają się do organizmu kociąt.
Jakie są objawy glisty u kota?
Objawy toksokarozy są szczególnie widoczne u młodych kotów. Zakażenie może prowadzić do utraty apetytu, wychudzenia, zahamowania wzrostu, wymiotów po jedzeniu, biegunek z domieszką śluzu w kale, a nawet niedokrwistości czy krzywicy. U zarobaczonych kociąt często obserwuje się także uwidocznienie trzeciej powieki oraz zmatowienie sierści. W przypadku silnego zarobaczenia może wystąpić rozdęcie brzucha oraz wzmożona praca jelit bezpośrednio po karmieniu.
Ponieważ larwy glisty wędrują przez płuca, u kotów z obniżoną odpornością może dojść do zapalenia płuc, czemu towarzyszą objawy takie jak kaszel, wyciek z nosa i problemy z oddychaniem.
Warto jednak podkreślić, że u dorosłych, zdrowych kotów glistnica może przez wiele lat przebiegać bezobjawowo.
Śmierć wśród kotów zarażonych Toxocara cati następuje zazwyczaj na skutek wtórnych zakażeń wirusowych, bakteryjnych lub grzybiczych. Bardzo rzadko przyczyną zgonu jest zaczopowanie światła jelita lub przewodów żółciowych przez skłębione glisty.
Rozpoznanie glisty u kota
Jaja Toxocara cati są łatwe do rozpoznania – mają kulisty kształt, grubą skorupkę z licznymi wgłębieniami i przypominają miniaturowe piłki golfowe o średnicy 65–75 µm. W celu diagnostyki stosuje się badanie kału metodą flotacji, przeprowadzane na próbkach 3–5 g świeżego lub utrwalonego kału.
Jak leczyć kota z glistą?
Ponieważ kocięta nie zarażają się T. cati śródpłodowo, jednym ze sposobów zabezpieczenia miotu jest leczenie kotki preparatem emodepsyd spot-on około siedem dni przed spodziewanym porodem.
Karmiące kotki powinny być odrobaczane równocześnie z pierwszym odrobaczeniem miotu. Kocięta powinny otrzymywać leczenie w 2., 4., 6. i 8. tygodniu życia, a następnie co miesiąc aż do ukończenia 6. miesiąca.
U dorosłych kotów zarażenia patentne zwykle przebiegają bezobjawowo, dlatego konieczne jest regularne badanie kału lub profilaktyczne odrobaczanie.
Profilaktyka: jak ochronić kota przed zarażeniem glistnicą?
Koty domowe, u których ryzyko zarażenia stadiami inwazyjnymi robaków jest niskie, a zjadanie gryzoni mało prawdopodobne, powinny być odrobaczane 1–2 razy do roku. Alternatywnie można wykonywać badanie kału z taką samą częstotliwością.
W przypadku kotów, które swobodnie wychodzą na zewnątrz, gdzie ryzyko zarażenia robakami jest wysokie, a polowanie na gryzonie wysoce prawdopodobne, odrobaczanie przeciwko nicieniom powinno być przeprowadzane co najmniej 4 razy do roku. Alternatywnie można regularnie badać kał z taką samą częstotliwością.
Czy glista kocia jest groźna dla człowieka?
Glista kocia jest zoonozą, czyli chorobą zakaźną przenoszoną na człowieka. Przypadkowe spożycie jaj Toxocara cati może prowadzić do różnych postaci toksokarozy:
- Postać trzewna – objawia się bólem brzucha i głowy, kaszlem, wysypką, powiększeniem narządów wewnętrznych (wątroby, śledziony) oraz węzłów chłonnych, a także niedokrwistością.
- Postać oczna – prowadzi do pogorszenia wzroku, zeza, zaćmy, ślepoty oraz bólów głowy.
- Postać mózgowa (neurotoksokaroza) – charakteryzuje się zmianami zachowania, drgawkami oraz bólem brzucha.
Postać utajona przebiega bez widocznych objawów i jest najczęściej wykrywana przypadkowo podczas badań krwi, gdy obserwuje się zwiększoną liczbę eozynofilów (eozynofilię).
