Trzecia powieka to naturalny element budowy kociego oka. Jednak, kiedy się wysunie, staje się powodem niepokoju opiekunów. Czy słusznie? Co oznacza uwidocznienie się trzeciej powieki u Twojego pupila? Wyjaśniamy!
Czym właściwie jest trzecia powieka?
Trzecia powieka, zwana też błoną migawkową czy migawką, to cienka, półprzezroczysta membrana zbudowana z tkanki chrzęstnej. Pokryta jest błoną śluzową, zawiera tzw. gruczoł łzowy odpowiedzialny za produkcję nawet 50% filmu łzowego, jak również tkankę limfatyczną działającą jak bariera immunologiczna. Na miejscu utrzymują ją mięśnie wokół gałki ocznej. Po odchyleniu widać na niej grudki chłonne. Znajduje się między dolną powieką a wewnętrznym kącikiem oka. Zazwyczaj jest niewidoczna.
Funkcje trzeciej powieki:
- Ochrona oka przed urazami mechanicznymi i zanieczyszczeniami (usuwanie drobnych zanieczyszczeń).
- Nawilżanie rogówki poprzez rozprowadzanie łez po powierzchni oka.
- Ochrona przed światłem w sytuacjach wymagających przymknięcia oczu.
Jak widać, trzecia powieka to bardzo ważny element kociego oka. Jednak jej widok zwykle zaskakuje opiekunów. Czy słusznie? Cóż, kiedy uwidacznia się tuż po przebudzeniu pupila, zachowaj spokój. Także kiedy kot śpi, jest głęboko zrelaksowany, zamyka oczy, trzecia powieka może się częściowo wysunąć. W takich momentach jest to naturalna reakcja, która pomaga chronić oczy. Nie powinno też dziwić pojawienie się migotki podczas szybkich ruchów głowy lub nagłej zmiany otoczenia. Może się to również zdarzyć, gdy kot jest narażony na intensywne światło lub wiatr. U ras kotów o wypukłych gałkach ocznych i płaskich pyszczkach (koty perskie czy brytyjskie), trzecia powieka uwidacznia się częściej, ponieważ trudniej im zamykać oczy. Co ciekawe, koty w przeciwieństwie do ptaków, nie kontrolują jej ruchów. Zresztą człowiek także posiada trzecią powiekę, lecz w szczątkowej postaci.
Kiedy trzecia powieka wymaga interwencji?
Zaczerwieniona, obrzęknięta i przysłaniająca większą część gałki ocznej powieka powinna Cię zaalarmować. Otóż migotka, podobnie jak pozostałe części oka, może ulec zapaleniu lub uszkodzeniu. Ponadto stale widoczna trzecia powieka to objaw spadku odporności i osłabienia organizmu zwierzęcia. Oto niektóre z problemów zdrowotnych, w których ta szczególna struktura bywa widoczna:
- Ogólny ból, stres lub dyskomfort, na przykład wywołany urazem.
- Infekcje wirusowe, takie jak koci katar (wywołany przez herpeswirusy lub kaliciwirusy), przyczyniają się do podrażnienia i stanu zapalnego oczu.
- Odwodnienie sprawia, że organizm stara się chronić oczy.
- Urazy prowadzące do podrażnienia (uszkodzenie rogówki, ciało obce, zapadnięcie się gałki ocznej) lub infekcji oka.
- Choroby żołądkowo-jelitowe, takie jak zapalenie jelit lub pasożyty. Przykładem jest tzw. syndrom Hornera występujący w wyniku problemów neurologicznych lub uszkodzenia nerwów.
- Zespół HAWS to choroba, w której obie trzecie powieki wysuwają się jednocześnie, często w wyniku zakażenia wirusowego lub pasożytniczego związanego z zapaleniem jelit.
- Co zaskakujące, do uwidocznienia trzeciej powieki czasami przyczyniają się problemy stomatologiczne, w tym zapalenie dziąseł i kamień nazębny, które wpływają na cały organizm czworonoga.
Choroby trzeciej powieki
Istnieją choroby bezpośrednio dotykające migotki. Należą do nich:
- Bardzo rzadkie wywinięcie trzeciej powieki wywołane przez nieprawidłowe ułożenie chrząstki.
- Cherry eye, czyli „wiśniowe oko” – wypadnięcie gruczołu trzeciej powieki. Występuje rzadko, a szczególnie narażone są na nie koty perskie i burmańskie,
- nowotwory trzeciej powieki (chłoniaki, naczyniakomięsaki, rak płaskonabłonkowy, gruczolaki). Dotyczą głównie kotów w starszym wieku.
- Zapalenie trzeciej powieki.
- Zapalenie grudek chłonnych migotki.
Co zrobić, kiedy wysunięta trzecia powieka nie znika?
Zawsze należy interweniować. Jednak nie na własną rękę! Niestety możesz bardziej zaszkodzić niż pomóc. Nie stosuj leków ani naparów do przemywania oczu kota, ponieważ mogą one doprowadzić do pogorszenia stanu pupila. Jeśli wraz z wysunięciem trzeciej powieki u kota wystąpiła zmiana apetytu, biegunka, wymioty, apatia lub inne nietypowe zachowanie, konsultacja z lekarzem to konieczność. Nie licz na to, że trzecia powieka sama zniknie!
Jak przebiega badanie trzeciej powieki?
Lekarz, stosując odpowiednią technikę badania, oceni ogólny wygląd trzeciej powieki – sprawdzi, czy jest wysunięta, zmieniona kolorystycznie, opuchnięta, zaczerwieniona czy pokryta guzkami. Następnie wykona on badanie palpacyjne polegające na pociągnięciu za powieki w celu lepszej oceny sytuacji. Może także delikatnie nacisnąć obszar wokół oka, aby sprawdzić, czy nie doszło do wypadnięcia gruczołu lub innych anomalii.
Lekarze czasami stosują barwnik fluoresceinowy, który pomaga zidentyfikować uszkodzenia rogówki oraz ocenić prawidłowość nawilżenia oka przez trzecią powiekę. Inna metoda badania zakłada użycie mikroskopu (lampy szczelinowej) umożliwiającego ocenę struktury i grubość powieki. W przypadku podejrzenia problemów z nawilżeniem oka specjalista może przeprowadzić test Schirmera, który mierzy produkcję łez. Przy zakażeniach bakteryjnych lub wirusowych pobiera się wymaz do analizy laboratoryjnej. Podejrzenie nowotworów wymaga biopsji.
Leczenie wysuniętej trzeciej powieki u kotów
Kiedy za jej wysunięciem stoi choroba taka jak infekcja wirusowa (np. koci katar), pasożyty jelitowe, odwodnienie bądź inne problemy ogólnoustrojowe, podstawa to ich wyleczenie. W razie podrażnienia i stanu zapalnego oka stosuje się krople do oczu oraz maści z antybiotykami czy sterydami. Kiedy kotu dokucza dyskomfort, a nawet ból (np. związany z urazem), weterynarz może zalecić środki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Z kolei wypadnięcie gruczołu trzeciej powieki leczy się chirurgicznie. Operacja polega na umieszczeniu wypadniętego gruczołu na jego właściwym miejscu.
Uwaga! Choć dawniej usuwano trzecią powiekę, obecnie absolutnie się to odradza. Pełni ona ważną funkcję i jeśli nie ma ku temu powodów takich jak np. nowotwór, nie należy tego robić. Jej brak zazwyczaj skutkuje chronicznym podrażnieniem rogówki.
Niestety nie da się zapobiec wypadnięciu trzeciej powieki. Można za to regularnie monitorować stan oczu pupila oraz dbać o jego ogólny dobrostan. Nie wypuszczaj pupila samego na zewnątrz, aby zapobiec walkom z innymi kotami oraz nabyciu groźnych urazów.
