Nicienie u psa – co to jest nicień?
Nicienie to pasożyty wewnętrzne, które mogą żyć w organizmie psa przez długi czas bez wykrycia. Zwykle w sytuacjach spadku odporności u psa zaczynają pojawiać się dodatkowe objawy, które niepokoją opiekuna. W czasie kontrolnych badań u lekarza weterynarii okazuje się, że pies jest zarobaczony, a przecież można tego uniknąć wykonując profilaktyczne odrobaczania lub badania kału na obecność pasożytów. Jakie objawy pojawiają się u zarobaczonego psa? Jakie nicienie może mieć pies? I co ważne, w jaki sposób pozbyć się ich z organizmu pupila? Na wszystkie te pytania przygotowaliśmy odpowiedzi w poniższym artykule.
Czym są nicienie?
Nicienie to robaki o obłym kształcie, określane przez to jako obleńce – ich ciało jest niesegmentowane, a ich rozmiar może osiągnąć nawet kilkadziesiąt centymetrów, jak u glisty psiej. Ponadto ich ciało składa się z oskórka, nabłonka i warstwy mięśniowej – co wpływa na ich wydłużony kształt.
Nicienie to pasożyty wewnętrzne, które mogą żerować w organizmie psa przez wiele miesięcy, a nawet lat i niepostrzeżenie okradać pupila z niezbędnych do prawidłowego rozwoju i życia składników. Celem pasożytów nie jest uśmiercenie swojego gospodarza, dlatego nieodrobaczane regularnie psy mogą żyć z tymi „pasażerami na gapę” przez wiele lat. A o ich obecności opiekun psa dowiaduje się zwykle, gdy przy okazji spadku odporności pies zaczyna wykazywać inne, niepokojące objawy.
Zarażone psy stają się także nosicielami pasożytów, wydalając jaja nicienie i roznosząc zarażenie na inne zwierzęta.
Wśród nicieni wyróżnia się ich dwie główne grupy:
- Nicienie jelitowe – to te, które bytują w świetle jelit: glista psia, tęgoryjec, włosogłówka
- Nicienie pozajelitowe – bytujące w płucach, sercu, podskórne, a także wędrujące do innych narządów poza układem pokarmowym – nicienie oczne
Nicienie u psa. Po czym poznać, że pies jest zarobaczony?
Objawy zarobaczenia nicieniami nie są charakterystyczne. Należy podkreślić, że przez długi czas objawy mogą nie występować w ogóle. Problem ujawnia się zwykle u szczeniąt, psów geriatrycznych oraz u osobników, u których doszło do obniżenia odporności.
Konsekwencje zarobaczenia widoczne są np. w postaci:
- Utraty apetytu
- Spadku masy ciała
- Długotrwałej apatii
- Występujących nawet równocześnie wymiotów i biegunek
- Spadku kondycji sierści, która staje się matowa, sucha i łamliwa
- Spadku kondycji skóry, która staje się sucha, podatna na stany zapalne
W zależności od miejsca bytowania nicieni w organizmie psa Twój pupil może zacząć saneczkować; częściej kaszleć; mieć problemy z oddychaniem; stracić kondycję; oddawać krwawe stolce; przechodzić omdlenia; mieć widoczne guzy podskórne.
Jak dochodzi do zarażenia psa nicieniami?
W zależności od gatunku nicienia, z jakim pies ma kontakt sposób zarażenia może przebiegać inaczej.
Do zarażenia glistą psią dochodzi zazwyczaj w okresie prenatalnym – szczenięta zarażają się od matki jeszcze przed narodzinami lub przez mleko, podczas karmienia. Innym źródłem zarażenia jest środowisko – psy mogą połknąć jaja Toxocara canis, pijąc wodę ze zbiorników, jedząc trawę lub pokarm zanieczyszczony jajami pasożyta.
Psy zarażają się tęgoryjcem, jedząc pokarm zawierający larwy pasożyta. Zarażenie może nastąpić również w okresie prenatalnym; przez mleko matki; a nawet przez skórę – larwy są w stanie ją przeniknąć, dostając się do organizmu.
Włosogłówka dostaje się do organizmu psa, gdy zwierzę spożywa pokarm lub pije wodę, które zawierają jaja pasożyta. Zarażenie odbywa się więc przez kontakt z zanieczyszczonym środowiskiem.
Psy zarażają się nicieniami płucnymi głównie poprzez zjedzenie zarażonego ślimaka lub spożycie wody, w której przebywał ślimak. Mogą również połknąć pasożyta, jedząc trawę, liżąc patyk lub inny przedmiot zanieczyszczony śluzem ślimaka.
Do zarażenia nicieniami sercowo-płucnymi dochodzi na skutek ugryzienia przez zarażonego komara. W trakcie żerowania na psie komar wprowadza larwy nicieni w stadium trzecim bezpośrednio do jego organizmu.
Podobnie jak w przypadku nicieni sercowo-płucnych, do zarażenia nicieniami podskórnymi dochodzi za pośrednictwem komarów. Zarażony owad podczas ukłucia przekazuje larwy nicieni w stadium trzecim, które rozwijają się w organizmie psa.
Nicienie oczne zostają przenoszone przez muszki owocowe Phortica variegatta, gdy te siadają w okolicach powiek psów, gdzie żywią się wydzieliną z oczu. Przeniesione larwy w stadium L1 lokalizują się w workach spojówkowych oraz pod trzecią powieką.
Diagnostyka: jak wykryć nicienie u psa?
Najpowszechniejszą metodą wykrycia nicieni u psa jest badanie kału na obecność robaków. Wśród metod, wykorzystywanych w tym badaniu wymienia się flotację oraz metodę lejka. Kał do badania powinien być zebrany z kilku dni. Niekiedy, z uwagi na różne etapy cyklu rozwojowego pasożytów, badanie musi być powtórzone.
W przypadku niektórych nicieni np. podskórnych ich wykrycie jest możliwe poprzez badanie na obecność mikrofilarii we krwi. W przypadku nicieni sercowych dodatkowo wykonuje się badanie serologiczne na obecność krążących we krwi antygenów lub przeciwciał.
Jak pozbyć się nicieni u psa?
W każdym przypadku, zarówno wykrytych nicieni jelitowych albo pozajelitowych, schemat leczenia oraz wybór leku zależą od lekarza weterynarii. Sposób leczenia musi być przemyślany, by uniknąć sytuacji, w której dojdzie do rozwoju oporności pasożytów na stosowane preparaty.
Schemat leczenia zależy również od wieku psa. Szczenięta standardowo muszą zostać odrobaczone w wieku 2. tygodni, a następnie co kolejne 2 tygodnie, aż do 2. tygodni po odstawieniu dietetycznym.
Również czas trwania leczenia zależy od konkretnego pasożyta i może trwać od kilku dni (francuski nicień sercowy) nawet do kilkunastu miesięcy (nicień sercowy – mikrofilaremia).
Obecność nicieni, a w szczególności silne zarobaczenie, osłabia organizm psa, dlatego nie jest wykluczone, że konieczne będzie leczenie innych chorób, wywołanych wtórnie przez pasożyty.
Biorąc pod uwagę powyższe zdecydowanie lepiej zapobiegać inwazji pasożytów niż leczyć z nich chorego psa.
Profilaktyka: jak zabezpieczać psa przed robakami?
Profilaktyka przeciw robakom obejmuje ochronę psa przed pasożytami zewnętrznymi, które mogą być nosicielami robaków; kontrolowanie psa podczas spacerów, by nie zjadał znalezionych pokarmów oraz regularne badanie kału bądź prewencyjne odrobaczanie psa, zgodnie ze schematem, wynikającym z ryzyka zarażenia.
Ważne jest również zachowanie podstawowych zasad higieny: mycie łap psa po spacerach, pranie legowisk i zabawek, z którymi pies ma kontakt, a także mycie własnych rąk.
Czy człowiek może zarazić się od psa robakami?
Niektóre nicienie mają potencjał zoonotyczny, co oznacza, że choroba może przejść z psa na człowieka. W przypadku glisty psiej ludzie zarażają się przez połknięcie inwazyjnych jaj lub zjedzenie surowego mięsa z jajami robaka. Podobnie może być w przypadku włosogłówki. Zarażone pasożytem muszki owocówki mogą przenieść nicienia ocznego z psa na człowieka.
Z tego powodu ważne jest, by w kontakcie z psem zachować zasady higieny i środki ostrożności. Przede wszystkim dotyczy to dzieci, które w czasie zabawy z psem mogą włożyć zanieczyszczone ręce do buzi.
Nicienie u psa – najczęściej zadawane pytania
Czy można zarazić się nicieniem od psa?
Tak, niektóre nicienie występujące u psów mają potencjał zoonotyczny. Do zarażenia człowieka może dojść m.in. poprzez połknięcie inwazyjnych jaj pasożyta.
Jak pozbyć się nicieni u psa?
Sposób leczenia oraz odpowiedni preparat powinien dobrać lekarz weterynarii. Postępowanie zależy m.in. od gatunku pasożyta, wieku psa i przebiegu inwazji.
Czy nicienie są groźne dla człowieka?
Niektóre gatunki mogą zarażać ludzi. Dlatego istotne są higiena, regularne badania kału psa oraz odpowiednio dobrana profilaktyka przeciwpasożytnicza.
Po czym poznać, że pies jest zarobaczony?
Objawami mogą być m.in. utrata apetytu, spadek masy ciała, apatia, wymioty, biegunka czy pogorszenie kondycji sierści. Zarobaczenie może jednak przez długi czas przebiegać bez widocznych objawów.
Jak zachowuje się pies, gdy ma robaki?
Pies może być apatyczny, mieć mniejszy apetyt i tracić kondycję. W zależności od miejsca bytowania pasożytów mogą występować również inne symptomy, np. kaszel, problemy z oddychaniem czy saneczkowanie.
Jak sprawdzić, czy pies ma nicienie?
Najczęściej wykonuje się badanie kału, który powinien być zebrany z kilku dni. Niekiedy badanie trzeba powtórzyć, a w przypadku wybranych nicieni konieczne mogą być inne metody diagnostyczne.
Jak pies może zarazić się nicieniami?
Droga zarażenia zależy od gatunku pasożyta. Może dojść do niego m.in. przez zanieczyszczoną wodę lub pokarm, kontakt ze środowiskiem, zjedzenie zarażonego ślimaka, a w przypadku niektórych nicieni także poprzez ukąszenie owada.
Jak zapobiegać nicieniom u psa?
Profilaktyka obejmuje regularne badanie kału lub odrobaczanie dostosowane do ryzyka zarażenia, ochronę przed pasożytami zewnętrznymi oraz przestrzeganie zasad higieny.
Podsumowanie
Nicienie u psa mogą długo nie powodować widocznych objawów, dlatego ważną rolę odgrywają regularne badania kału i odpowiednio dobrana profilaktyka. W przypadku wykrycia pasożytów sposób leczenia powinien ustalić lekarz weterynarii, zwłaszcza że niektóre nicienie mogą stanowić zagrożenie również dla człowieka.
Sprawdź także
Bibliografia
ESCCAP, Skrócony przewodnik odrobaczania psów i kotów, https://www.esccap.org/uploads/docs/jlhilu0j_MG1_Skrocony_przewodnik_odrobaczanie_psow_i_kotow_06_2021.pdf
J. Gundłach, A. Sadzikowski, Parazytologia i parazytozy zwierząt, PWRiL, Warszawa 2004.
M. Frączyk, J. Gawor, Angiostrongylus vasorum – nicień płucny, nowe zagrożenie dla psów w Polsce, „Życie weterynaryjne”, nr 89/2014, s. 124-125.
J. Madany, K. Wrześniewska, A. Milczak, B. Abramowicz, D. Winiarczyk, Wzrastające ryzyko wystąpienia inwazji Thelazia callipaeda w Polsce, pasożyta powodującego objawy okulistyczne u psów i kotów, „Życie weterynaryjne”, nr 93(3)/2018, s. 175-178.
Nicień sercowy i podskórny, esccap.pl/nicien-sercowy-podskorny-dirofilaria-immitis-d-repens/
